İşçi Hakları Nelerdir? 4857 sayılı İş Kanunu'na göre kapsamlı rehber
SİCS
Hazırlayan: Av. Sinan Işık· İstanbul Barosu, Sicil No 49213 & Av. Celal Sade· İstanbul Barosu, Sicil No 48080 Işık & Sade Avukatlık Ortaklığı kurucu ortakları
Güncelleme: Ağustos 2026 Okuma süresi: 18 dakika
4857 sayılı İş Kanunu, işçinin ücretinden çalışma sürelerine, izin haklarından iş sözleşmesinin sona ermesine kadar geniş bir koruma alanı düzenler. Bu rehberde işçilerin en sık karşılaştığı hak ve alacak kalemlerini; başvuru süreleri, hesaplama esasları ve ispat araçlarıyla birlikte ele alıyoruz. Yurt içi ve yurt dışı inşaat projelerinde çalışan işçilere özgü hususlara ayrıntılı iki bölüm ayırdık.
Ücret Hakkı ve Ödeme Zamanı
Ücret, işçinin iş görme borcunun karşılığıdır ve en geç ayda bir ödenmek zorundadır (4857 s. K. m.32). Ücretin banka kanalıyla ödenmesi belirli işçi sayısını aşan işyerlerinde zorunludur; elden yapılan ödemeler ispat açısından işçi aleyhine sonuç doğurabilir.
Ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir sebep dışında ücreti ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; bu durum toplu nitelik kazansa dahi grev sayılmaz. Ayrıca işçi, İş Kanunu m.24/II-e uyarınca haklı nedenle derhâl fesih hakkını kullanarak kıdem tazminatına hak kazanabilir.
Sigortaya Düşük Bildirim (Çift Bordro)
Bordroda asgari ücret görünürken gerçekte daha yüksek ücret ödenen hâllerde; banka hesap hareketleri, tanık beyanları ve ilgili meslek odası ile sendikalardan alınan emsal ücret araştırması ile gerçek ücret tespit edilebilir. Gerçek ücretin tespiti, tüm tazminat kalemlerinin hesabını doğrudan etkiler.
Wages are the consideration for the employee's work and must be paid at least once a month(Labour Act No. 4857, Art. 32). Payment through banks is mandatory for workplaces above a certain headcount; cash payments create evidentiary disadvantages for the employee.
An employee whose wages remain unpaid for twenty days after the due date, absent force majeure, may refrain from performing work; this does not constitute a strike even if it becomes collective. The employee may also terminate the contract for just cause with immediate effect under Article 24/II-e and thereby qualify for severance pay.
Under-Declaration to Social Security (Dual Payroll)
Where the payroll shows the minimum wage while a higher amount is actually paid, the real wage can be established through bank records, witness statements and comparable-wage inquiries from professional chambers and unions. Establishing the real wage directly affects the calculation of every compensation item.
Fazla Çalışma (Fazla Mesai) ve Zam Oranları
Haftalık çalışma süresi kural olarak 45 saattir(m.63). Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve her saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir.
Çalışma Türü
Kapsam
Zam Oranı
Fazla çalışma
Haftalık 45 saati aşan kısım
%50
Fazla sürelerle çalışma
Sözleşmedeki süre ile 45 saat arası
%25
Hafta tatilinde çalışma
İzin kullandırılmayan hafta tatili
%50 (+ tatil ücreti)
Genel tatilde çalışma
Resmî ve dinî bayram günleri
1 kat ilave ücret
Fazla çalışma yılda toplam 270 saati aşamaz ve kural olarak işçinin yazılı onayı gerekir. İşçi dilerse zamlı ücret yerine her fazla saat için bir saat otuz dakika serbest zaman talep edebilir.
Fazla mesai nasıl ispatlanır?
İşyeri giriş-çıkış (PDKS) kayıtları ve turnike verileri
Puantaj cetvelleri, vardiya çizelgeleri ve imza föyleri
Kurumsal e-posta ve mesajlaşma yazışmalarının saatleri
Araç takip, kart okuma ve şantiye giriş kayıtları
Aynı dönemde çalışan iş arkadaşlarının tanıklığı
Bordroya İhtirazi Kayıt Düşmenin Önemi
Fazla çalışmanın varlığını işçi, ödendiğini işveren ispatla yükümlüdür. İmzalı ve ihtirazi kayıt içermeyen bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, işçi aksini ancak yazılı delille kanıtlayabilir. Bu nedenle eksik ödeme yapılan bordrolara "ihtirazi kayıtla imzalanmıştır" ibaresi düşülmelidir.
Weekly working time is, as a rule, 45 hours(Art. 63). Work exceeding this is overtime and is paid at fifty percent above the normal hourly rate.
Type of Work
Scope
Premium
Overtime
Hours exceeding 45 per week
50%
Extra hours
Between contractual hours and 45
25%
Work on weekly rest day
Rest day not granted
50% (+ holiday pay)
Work on public holidays
National and religious holidays
One additional day's pay
Overtime may not exceed 270 hours per year and generally requires the employee's written consent. Instead of premium pay, the employee may request one hour and thirty minutes of free time for each overtime hour.
How is overtime proven?
Workplace entry-exit (access control) records and turnstile data
Attendance sheets, shift schedules and signature logs
Timestamps on corporate e-mails and messaging
Vehicle tracking, card reader and site entry records
Testimony of colleagues employed in the same period
The Importance of Signing Payrolls with Reservation
The employee bears the burden of proving overtime; the employer bears the burden of proving payment. Where a signed payroll without reservation shows an overtime accrual, the employee may rebut it only with written evidence. Payrolls reflecting underpayment should therefore be signed with the notation "signed under reservation".
Yıllık Ücretli İzin Hakkı
İşyerinde en az bir yıl çalışmış her işçi yıllık ücretli izne hak kazanır (m.53); deneme süresi bu süreye dâhildir.
Kıdem
Asgari İzin Süresi
1 – 5 yıl (5 yıl dâhil)
14 gün
5 yıldan fazla – 15 yıldan az
20 gün
15 yıl ve üzeri
26 gün
18 yaşından küçük / 50 yaşından büyük
en az 20 gün
Yıllık izin süreleri kural olarak bölünemez; tarafların anlaşmasıyla bir bölümü on günden az olmamak üzere en çok üçe bölünebilir. İzin döneminde hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinler son ücret üzerinden izin ücreti olarak ödenir; bu alacakta zamanaşımı fesihten itibaren beş yıldır.
Every employee who has worked at the workplace for at least one year is entitled to annual paid leave (Art. 53); the probation period counts towards this year.
Length of Service
Minimum Leave
1 – 5 years (inclusive)
14 days
More than 5, less than 15 years
20 days
15 years and above
26 days
Employees under 18 / over 50
at least 20 days
Annual leave may not, as a rule, be divided; by agreement it may be split into at most three parts, one of which must be no shorter than ten days. Weekly rest and public holidays falling within the leave are not counted as leave days.
The right to annual leave cannot be waived. Upon termination, unused leave is paid as leave pay based on the final wage; the limitation period is five years from termination.
Kıdem Tazminatı: Koşullar ve Hesaplama
Kıdem tazminatı (1475 s. K. m.14), aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışan işçinin, kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda ödenen bir işçilik alacağıdır. Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; artan süreler oranlanır.
1Asgari KıdemAynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma şartı aranır.
30Günlük ÜcretHer tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir.
5Yıl ZamanaşımıFesih tarihinden itibaren beş yıl içinde talep edilmelidir.
Kıdem tazminatına hak kazanılan hâller
İşverenin haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi
İşçinin sağlık, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık veya işin durması nedeniyle haklı feshi (m.24)
Erkek işçinin muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılması
Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla ayrılması
Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma
Yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarının tamamlanması
İşçinin ölümü hâlinde yasal mirasçılarına ödenmesi
Giydirilmiş ücrete dâhil olan ödemeler
Düzenli ödenen ikramiye, yemek ve yol yardımı, yakacak, konut, eğitim ve sağlık yardımı gibi süreklilik arz eden menfaatler hesaba katılır. Arızi nitelikteki ödemeler (bir kereye mahsus prim, fazla mesai ücreti) dâhil edilmez.
Kıdem Tazminatı Tavanı ve Faiz
Her yıl güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşan kısım ödenmez. Ödenmeyen kıdem tazminatına mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir; faiz, fesih tarihinden itibaren talep edilebilir.
Severance pay (Art. 14 of former Act No. 1475) is due to an employee with at least one year of service with the same employer where the contract ends in circumstances prescribed by law. Thirty days' gross "dressed" wage is payable for each full year of service; partial years are prorated.
1Minimum ServiceAt least one year of service with the same employer is required.
30Days' WageThirty days' gross dressed wage is paid for each full year.
5Years' LimitationMust be claimed within five years of the termination date.
Grounds giving rise to severance pay
Termination by the employer without just cause
Justified termination by the employee for health, morality or work-stoppage reasons (Art. 24)
Male employee leaving for compulsory military service
Female employee resigning within one year of her marriage
Leaving to receive old-age, retirement or disability pension or a lump-sum payment
Completion of insurance period and premium-day requirements other than age
Payment to legal heirs in the event of the employee's death
Payments included in the "dressed" wage
Regularly paid bonuses, meal and travel allowances, fuel, housing, education and health benefits — that is, continuing benefits — are included. Incidental payments (one-off premiums, overtime pay) are excluded.
Severance Ceiling and Interest
The portion exceeding the annually updated severance ceiling is not payable. Unpaid severance accrues the highest bank deposit interest rate, claimable from the date of termination.
İhbar Tazminatı ve Bildirim Süreleri
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, kıdeme göre değişen bildirim süresine uymak zorundadır (m.17). Uymayan taraf karşı tarafa ihbar tazminatı öder; bu tazminatı hem işçi hem işveren talep edebilir.
Kıdem
Bildirim Süresi
Tazminat Karşılığı
6 aydan az
2 hafta
2 haftalık giydirilmiş ücret
6 ay – 1,5 yıl
4 hafta
4 haftalık giydirilmiş ücret
1,5 – 3 yıl
6 hafta
6 haftalık giydirilmiş ücret
3 yıldan fazla
8 hafta
8 haftalık giydirilmiş ücret
Bildirim süreleri sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. Bildirim süresi içinde işçiye günde en az iki saat ücretli iş arama izni verilmesi zorunludur.
İşçinin haklı nedenle derhâl feshinde ihbar tazminatı doğmaz ancak kıdem tazminatı hakkı saklıdır. İşverenin m.25/II uyarınca haklı feshinde ise işçi her ikisini de alamaz.
The party terminating an indefinite-term contract must observe a notice period based on length of service (Art. 17). A party failing to do so pays notice pay; both employee and employer may claim it.
Length of Service
Notice Period
Compensation
Less than 6 months
2 weeks
2 weeks' dressed wage
6 months – 1.5 years
4 weeks
4 weeks' dressed wage
1.5 – 3 years
6 weeks
6 weeks' dressed wage
More than 3 years
8 weeks
8 weeks' dressed wage
Notice periods may be increased by contract but not reduced. During the notice period the employee must be granted at least two hours of paid job-search leave per day.
No notice pay arises where the employee terminates for just cause, but the right to severance is preserved. Where the employer terminates for just cause under Art. 25/II, the employee receives neither.
Hafta Tatili, Genel Tatil ve Ara Dinlenme
İşçiye yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat hafta tatili verilir; bu gün çalışılmasa dahi ücret tam ödenir.
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmazsa ücret tam ödenir; çalışılırsa her gün için ayrıca bir günlük ücret ilave edilir.
Günlük Çalışma Süresi
Ara Dinlenme
4 saat ve altı
15 dakika
4 – 7,5 saat
30 dakika
7,5 saatten fazla
1 saat
Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz. Gece dönemine denk gelen çalışmalarda günlük çalışma süresi 7,5 saati aşamaz.
Employees must be granted an uninterrupted weekly rest of at least twenty-four hours within each seven-day period; wages are paid in full even though no work is performed.
Where no work is performed on national and public holidays, wages are paid in full; if work is performed, one additional day's pay is added for each such day.
Daily Working Time
Break
4 hours or less
15 minutes
4 – 7.5 hours
30 minutes
More than 7.5 hours
1 hour
Breaks do not count as working time. For work falling within the night period, daily working time may not exceed 7.5 hours.
İşe İade Davası ve İş Güvencesi
İş güvencesinden yararlanmak için üç koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir:
30İşçi Sayısıİşyerinde en az otuz işçi çalışıyor olmalıdır.
6Ay Kıdemİşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır.
∞Belirsiz Süreliİş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
Kritik Süreler
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır. Her iki süre de hak düşürücüdür ve kaçırıldığında hak tümüyle sona erer.
Dava sonucunda ne olur?
Feshin geçersizliğine karar verilirse işçi, kararın kesinleşmesinin tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurmalıdır
İşveren bir ay içinde işe başlatmazsa 4 – 8 aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ödenir
Ayrıca en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve bu döneme ait sosyal haklar ödenir
İşe başlatma hâlinde peşin ödenen ihbar ve kıdem tazminatı mahsup edilir
Feshin geçerli sayılabilmesi için işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden ya da işçinin yetersizliğinden veya davranışlarından kaynaklanan bir sebep bulunmalı; işveren sebebi açık ve kesin biçimde yazılı bildirmelidir. İspat yükü işverendedir.
Three conditions must be met simultaneously to benefit from job-security provisions:
30EmployeesAt least thirty employees must work at the workplace.
6Months' ServiceThe employee must have at least six months' seniority.
∞Indefinite TermThe employment contract must be of indefinite duration.
Critical Deadlines
An application must be made to a mediator within 1 month of service of the termination notice; failing agreement, the lawsuit must be filed within 2 weeks of the final report. Both periods are preclusive — once missed, the right is extinguished entirely.
What happens at the end of the case?
If the termination is found invalid, the employee must apply to the employer within 10 business days of service of the final judgment
If the employer does not reinstate within one month, job-security compensation of 4 – 8 months' wages is payable
In addition, up to 4 months of idle-time wages and related social benefits are paid
If the employee is reinstated, advance notice and severance payments are set off
For a termination to be valid there must be a reason arising from the requirements of the undertaking, the workplace or the work, or from the employee's capacity or conduct; the employer must state the reason clearly and precisely in writing. The burden of proof lies with the employer.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
İş kazası (5510 s. K. m.13); sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, yürütülen iş nedeniyle veya görevle başka bir yere gönderilmesi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
Bildirim Süreleri
Kaza, kolluk kuvvetlerine derhâl; Sosyal Güvenlik Kurumu'na en geç üç iş günü içinde bildirilmelidir. Bildirim yapılmaması işvereni idari para cezasıyla karşı karşıya bırakır ve işçi aleyhine ispat sorunları doğurur.
Talep edilebilecek tazminat kalemleri
Maddi TazminatGeçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle uğranılan kazanç kaybı; bakıcı gideri ve tedavi masrafları.
Manevi Tazminatİşçinin ve yakınlarının duyduğu elem, acı ve üzüntünün karşılığı.
Destekten Yoksun KalmaÖlümlü kazalarda eş, çocuk ve bakmakla yükümlü olunan yakınlar için.
İnşaat Sektöründe Müteselsil Sorumluluk
Şantiyelerde yaygın olan alt işverenlik (taşeronluk) ilişkilerinde asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte sorumludur. Bu müteselsil sorumluluk, alt işverenin ödeme güçlüğü içinde olduğu hâllerde alacağın tahsil imkânını belirleyici ölçüde güçlendirir.
SGK tarafından bağlanan gelirler tazminattan mahsup edilir; Kurum kusurlu işverene rücu edebilir. Kusur durumuna göre işveren ve vekilleri hakkında taksirle yaralama veya öldürme suçlarından ayrıca ceza soruşturması yürütülür.
An occupational accident (Art. 13, Law No. 5510) is an event occurring while the insured is at the workplace, because of the work being carried out, or while sent elsewhere on duty, which renders the insured physically or mentally disabled.
Notification Deadlines
The accident must be reported to law enforcement immediately and to the Social Security Institution within three business days. Failure to report exposes the employer to administrative fines and creates evidentiary problems against the employee.
Heads of compensation that may be claimed
Pecuniary DamagesLoss of earnings from temporary and permanent incapacity; care costs and medical expenses.
Non-Pecuniary DamagesCompensation for the pain and suffering of the employee and their relatives.
Loss of SupportFor the spouse, children and dependants in fatal accidents.
Joint Liability in the Construction Sector
In the subcontracting relationships common on construction sites, the principal employer is jointly liable with the subcontractor towards the subcontractor's employees. This joint liability decisively strengthens recovery prospects where the subcontractor is in financial difficulty.
Income granted by the Social Security Institution is set off against damages, and the Institution may seek recourse from a culpable employer. Depending on fault, criminal investigations for negligent injury or homicide may also be conducted against the employer and its representatives.
Yurt Dışı İnşaat İşçilerinin Hakları: Kapsamlı Değerlendirme
Türk müteahhitlik firmaları, Rusya'dan Katar'a, Libya'dan Türkmenistan ve Suudi Arabistan'a uzanan geniş bir coğrafyada faaliyet gösteriyor. Bu şantiyelerde çalışan on binlerce Türk işçisi; ücret, fazla mesai ve tazminat alacaklarının ödenmemesi, sözleşmede yazandan farklı koşullarda çalıştırılma ve iş kazaları gibi sorunlarla karşılaşabiliyor. Büromuzun ana uzmanlık alanı bu davalardır.
Hangi hukuk uygulanır, nerede dava açılır?
Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, Türk işveren ile Türk işçi arasında Türkiye'de kurulan iş ilişkisinde çalışma yabancı ülkede geçmiş olsa dahi çoğu durumda Türk hukuku uygulanır ve Türk mahkemeleri yetkilidir. Sözleşmede yabancı hukuk seçilmiş olsa bile, işçinin mutad işyeri hukukunun kendisine sağladığı asgari korumadan yoksun bırakılması mümkün değildir (MÖHUK m.27). Yetkili mahkeme kural olarak işverenin merkezinin bulunduğu yer iş mahkemesidir.
Döviz üzerinden alacak talebi
Yurt dışı şantiyelerde ücretin ABD doları veya avro üzerinden kararlaştırılması yaygındır. Bu hâlde kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları da döviz üzerinden talep edilebilir. Talebin dava dilekçesinde açıkça yabancı para olarak belirtilmesi gerekir; aksi hâlde kur farkından kaynaklanan ciddi kayıplar doğar.
Sık karşılaşılan sorunlar
Çifte SözleşmeTürkiye'de imzalanan düşük ücretli sözleşme ile şantiyede uygulanan gerçek ücret arasındaki fark.
Eksik Sigorta BildirimiYurt dışı çalışmanın SGK'ya hiç veya eksik bildirilmesi; hizmet tespiti davası gerektirir.
Ödenmeyen Fazla MesaiGünde 10–12 saat, haftanın altı-yedi günü çalışmaya rağmen fazla mesainin ödenmemesi.
Dönüş Bileti ve İaşeYol, konaklama ve iaşe giderlerinin işçiye yüklenmesi; ücretten kesinti yapılması.
Pasaporta El Konulmasıİşçinin pasaportunun alıkonulması; çalışma özgürlüğünün ihlali ve haklı fesih sebebi.
Grup Şirketi KarmaşasıBordronun bir şirketten, ödemenin başka şirketten yapılması; organik bağ ile çözülür.
Organik bağ ve birlikte istihdam
İşçinin aynı gruba bağlı farklı şirketler üzerinden görevlendirildiği hâllerde, Yargıtay organik bağ ve birlikte istihdam ilkelerini uygulayarak grup şirketlerini alacaklardan birlikte sorumlu tutmaktadır. Ortak yönetim, ortak adres, aynı ticari unvan grubu ve personel geçişkenliği bu bağın göstergeleridir. Bu içtihat, ödeme güçlüğü içindeki taşeron şirketler bakımından tahsil imkânını korur.
İspat: hangi belgeleri saklamalısınız?
Pasaport giriş-çıkış kayıtları — çalışma dönemini gün gün ispatlar (İl Göç İdaresi'nden de temin edilebilir)
Çalışma vizesi ve ikamet izinleri — hangi ülkede ne kadar kalındığını gösterir
Şantiye puantaj cetvelleri ve vardiya çizelgeleri — günlük çalışma saatlerinin temel delili
Banka hesap hareketleri ve döviz transferleri — gerçek ücretin tespitinde belirleyici
Uçak biletleri ve seyahat belgeleri — işveren tarafından organize edilen gidiş-dönüşler
Görevlendirme yazıları, iş sözleşmesi ve ekleri — ücret ve sosyal hakların yazılı kaynağı
Aynı şantiyede çalışan iş arkadaşlarının iletişim bilgileri — tanık deliline hazırlık
Ücretsiz Dosya İncelemesi
Yukarıdaki belgelerin bir kısmı elinizde olmasa dahi dava açılabilir; eksik belgeler dava sırasında ilgili kurumlardan celp edilebilir. Büromuz, yurt dışı şantiye dosyalarında ücretsiz ön inceleme yapmaktadır.
Turkish contracting companies operate across a wide geography — from Russia to Qatar, from Libya to Turkmenistan and Saudi Arabia. Tens of thousands of Turkish workers on these sites face unpaid wages, overtime and severance, working conditions different from those agreed, and occupational accidents. These cases are our firm's core area of expertise.
Which law applies and where is the case filed?
Under established Court of Cassation case law, where an employment relationship is formed in Türkiye between a Turkish employer and a Turkish employee, Turkish law applies and Turkish courts have jurisdiction in most cases, even though the work was performed abroad. Even if foreign law was chosen in the contract, the employee cannot be deprived of the minimum protection afforded by the law of the habitual place of work (Art. 27, Turkish Private International Law). The competent court is generally the labour court at the employer's registered seat.
Claims in foreign currency
Wages on overseas sites are commonly agreed in US dollars or euros. In that case severance and notice pay, overtime, weekly rest and public holiday claims may also be made in foreign currency. The claim must be expressly stated as a foreign-currency claim in the statement of claim; otherwise serious losses arise from exchange-rate differences.
Frequently encountered problems
Dual ContractsThe gap between the low-wage contract signed in Türkiye and the actual wage applied on site.
Under-Declared InsuranceOverseas work not reported, or under-reported, to the Social Security Institution; requires a service-determination action.
Unpaid OvertimeWorking 10–12 hours a day, six or seven days a week, without overtime being paid.
Return Tickets and BoardTravel, accommodation and board costs charged to the employee; deductions from wages.
Passport RetentionWithholding the employee's passport; a violation of freedom to work and grounds for justified termination.
Group Company ConfusionPayroll from one company, payment from another; resolved through the organic-link doctrine.
Organic link and joint employment
Where an employee is assigned through different companies within the same group, the Court of Cassation applies the organic link and joint employment doctrines to hold group companies jointly liable for the claims. Common management, a shared address, a common trade-name group and personnel mobility are indicators of this link. This case law preserves recovery prospects where a subcontractor is in financial difficulty.
Evidence: which documents should you keep?
Passport entry-exit records — prove the working period day by day (also obtainable from the migration authority)
Work visas and residence permits — show how long you stayed in which country
Site attendance sheets and shift schedules — the primary evidence of daily working hours
Bank statements and foreign-currency transfers — decisive in establishing the real wage
Flight tickets and travel documents — journeys arranged by the employer
Assignment letters, the employment contract and its annexes — the written source of wages and benefits
Site photographs, ID cards and helmet/badge cards — supporting evidence of actual work
Contact details of colleagues on the same site — preparation for witness evidence
Free Case Review
A case may be filed even if some of the above documents are missing; missing records can be requested from the relevant institutions during the proceedings. Our firm provides free preliminary review of overseas site files.
Yurt Dışı Hizmet Borçlanması ve Emeklilik (3201 sayılı Kanun)
Yurt dışında geçen çalışma süreleri, 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılarak Türkiye'deki emeklilikte değerlendirilebilir. Bu, yurt dışı inşaat işçileri için alacak davası kadar önemli bir haktır.
Kimler borçlanabilir?
Yurt dışında çalışan veya çalışmış Türk vatandaşları
Doğumla Türk vatandaşı olup sonradan vatandaşlıktan çıkanlar (izinle)
Yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler bakımından ilgili kişiler
Hak sahibi olmaları hâlinde vefat eden sigortalının yakınları
Süreç nasıl işler?
Yurt dışı çalışma sürelerini gösterir hizmet belgesi ilgili ülke kurumundan veya konsolosluktan temin edilir.
SGK'ya başvuru yapılır; borçlanılacak süre ve prime esas kazanç seçilir.
Tebliğ edilen borç tutarı, üç ay içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen borçlanma geçersiz sayılır.
Aylık bağlanabilmesi için kesin dönüş şartı aranır: yurt dışındaki çalışmanın sona ermesi ve varsa ikamet iznine dayalı sosyal yardımın kesilmesi gerekir.
Birlikte Planlama Şart
İşçilik alacağı davası ile borçlanma sürecinin birlikte planlanması önemlidir: hizmet tespiti davasıyla kayıt altına alınan süreler borçlanma ihtiyacını azaltabilir, borçlanma tutarını doğrudan etkiler.
Periods worked abroad may be purchased as contributions under Law No. 3201 and counted towards retirement in Türkiye. For overseas construction workers this is as important as the claim for unpaid wages.
Who may purchase contributions?
Turkish citizens working, or who have worked, abroad
Those who were Turkish citizens by birth and later renounced citizenship (with permission)
Individuals in respect of periods spent abroad as a housewife
Surviving relatives of a deceased insured person, where they qualify as beneficiaries
How does the process work?
A service certificate showing the overseas working periods is obtained from the relevant foreign institution or consulate.
An application is made to the Social Security Institution; the period and the earnings base are selected.
The notified amount is paid within three months. Payment outside this period invalidates the arrangement.
A pension requires permanent return to Türkiye: the work abroad must have ended and any residence-based social assistance discontinued.
Plan Them Together
Planning the receivable claim together with the contribution process matters: periods registered through a service-determination action may reduce the need for purchased contributions and directly affect the amount payable.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
İşçilik alacaklarında zamanaşımı kural olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işler. Hak düşürücü süreler ise kaçırıldığında hakkı tümüyle sona erdirir ve mahkeme bunu resen dikkate alır.
Alacak / Talep
Süre
Başlangıç
Kıdem tazminatı
5 yıl
Fesih tarihi
İhbar tazminatı
5 yıl
Fesih tarihi
Yıllık izin ücreti
5 yıl
Fesih tarihi
Ücret, fazla mesai, tatil alacakları
5 yıl
Muaccel olduğu tarih
Kötüniyet ve ayrımcılık tazminatı
5 yıl
Fesih tarihi
İşe iade – arabulucuya başvuru
1 ay (hak düşürücü)
Fesih bildiriminin tebliği
İşe iade – dava açma
2 hafta (hak düşürücü)
Arabuluculuk son tutanağı
İş kazası maddi/manevi tazminat
10 yıl
Kaza tarihi
Hizmet tespiti davası
5 yıl (hak düşürücü)
Çalışmanın geçtiği yılın sonu
Limitation periods for employee claims generally run from the date the employment contract ends. Preclusive periods, by contrast, extinguish the right entirely once missed, and courts take them into account of their own motion.
Claim
Period
Starting Point
Severance pay
5 years
Termination date
Notice pay
5 years
Termination date
Annual leave pay
5 years
Termination date
Wages, overtime, holiday claims
5 years
Date they fell due
Bad-faith and discrimination compensation
5 years
Termination date
Reinstatement – mediation application
1 month (preclusive)
Service of termination notice
Reinstatement – filing the lawsuit
2 weeks (preclusive)
Final mediation report
Occupational accident damages
10 years
Date of the accident
Service determination action
5 years (preclusive)
End of the year in which the work occurred
Zorunlu Arabuluculuk ve Dava Süreci
İşçilik alacakları ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvuru dava şartıdır(7036 s. K. m.3). İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu kapsam dışındadır ve doğrudan dava açılabilir.
Süreç adımları
Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
Görevlendirme: Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir ve taraflara bildirir.
Toplantı: Arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir.
Sonuç: Anlaşma hâlinde düzenlenen belge, icra edilebilirlik şerhi ile ilam niteliğinde belge hükmündedir. Anlaşmama hâlinde son tutanakla dava açılır.
Toplantıya Katılmamanın Sonucu
Geçerli mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tümünden sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Feragat Tuzağına Dikkat
Arabuluculuk tutanağında yer alan feragat beyanları bağlayıcıdır. Alacak kalemleri tek tek hesaplanmadan imzalanan "tüm haklarımdan feragat ediyorum" içerikli tutanaklar, sonradan dava açma imkânını ortadan kaldırır. Sürecin avukat eşliğinde yürütülmesi bu nedenle kritik önemdedir.
For employee receivables and reinstatement claims, applying to a mediator is a precondition to litigation(Art. 3, Law No. 7036). Actions for pecuniary and non-pecuniary damages arising from occupational accidents or diseases fall outside this scope and may be filed directly.
Steps of the process
Application: made to the mediation office at the counterparty's domicile or the place where the work is performed.
Appointment: the office appoints a mediator from the register and notifies the parties.
Meeting: the mediator concludes the process within three weeks of appointment, extendable by one week where necessary.
Outcome: where agreement is reached, the document bearing an enforceability annotation has the force of a judgment. Failing agreement, the final report allows the case to be filed.
Consequence of Not Attending
A party who fails to attend the first meeting without valid excuse bears all litigation costs even if entirely successful in the case, and no attorney's fee is awarded in its favour.
Beware the Waiver Trap
Waiver statements in the mediation report are binding. Reports signed as "I waive all my rights" without itemised calculation of each claim eliminate the possibility of later litigation. Conducting the process with a lawyer is therefore critical.
Alacağınız Ödenmediyse Ne Yapmalısınız?
İşten ayrıldınız ya da ayrılmayı düşünüyorsunuz ve alacaklarınız ödenmedi. İzlemeniz gereken adımlar:
Belgelerinizi toplayın. İş sözleşmesi, bordrolar, banka kayıtları, puantajlar, yurt dışı çalışmalarda pasaport ve vize kayıtları. Bunlar dava başarısının temelidir.
Süreleri kontrol edin. İşe iade için bir ay, alacaklar için beş yıllık zamanaşımı. Süre yaklaşıyorsa bekletmeyin.
Kendi başınıza feragat belgesi imzalamayın. "İbraname" veya "hiçbir alacağım kalmamıştır" içerikli belgeler ciddi hak kaybına yol açar.
Ön hesaplama yaptırın. Alacak kalemlerinizin yaklaşık tutarını bilmeden müzakereye girmeyin.
Arabuluculuk sürecine hazırlıklı gidin. Avukat eşliğinde katılım, hem hesaplamada hem müzakerede belirleyici olur.
Dosyanızı ücretsiz değerlendirelim
Işık & Sade Avukatlık Ortaklığı olarak yurt içi ve yurt dışı işçilik alacağı dosyalarında ön inceleme ücretsizdir. Belgelerinizi paylaşın, alacak kalemlerinizi ve olası tutarı birlikte değerlendirelim.
You have left your job, or are considering it, and your claims remain unpaid. The steps to follow:
Collect your documents. Employment contract, payrolls, bank records, attendance sheets; for overseas work, passport and visa records. These are the foundation of a successful case.
Check the deadlines. One month for reinstatement, five years' limitation for receivables. Do not wait if a deadline is approaching.
Do not sign a waiver on your own. Documents titled "release" or "I have no remaining claims" cause serious loss of rights.
Obtain a preliminary calculation. Do not enter negotiations without knowing the approximate value of your claims.
Attend mediation prepared. Attending with a lawyer is decisive both in calculation and in negotiation.
Let us review your case free of charge
At Işık & Sade Attorney Partnership, preliminary review of domestic and overseas employee-claim files is free. Share your documents and let us assess your claims and their likely value together.
Bu sayfadaki bilgiler aşağıdaki mevzuat ve resmî kaynaklara dayanmaktadır. Mevzuat değişikliklerini resmî kaynaklardan teyit ediniz.
4857 sayılı İş Kanunu — çalışma süreleri (m.63), fazla çalışma (m.41), yıllık izin (m.53), fesih ve bildirim süreleri (m.17), haklı nedenle fesih (m.24–25), iş güvencesi (m.18–21)
Son güncelleme: 5 Ağustos 2026 · İçerik sorumluları: Av. Sinan Işık (İstanbul Barosu, Sicil No 49213), Av. Celal Sade (İstanbul Barosu, Sicil No 48080)
Sİ
Av. Sinan Işık· İstanbul Barosu, Sicil No 49213Kurucu Ortak. İş ve sosyal güvenlik hukuku, işçi alacakları ve yurt dışı inşaat işçisi davalarında uzman. Ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı hesaplamaları, fazla mesai ispatı ve hizmet tespiti davalarında deneyimlidir.
CS
Av. Celal Sade· İstanbul Barosu, Sicil No 48080Kurucu Ortak. İş ve sosyal güvenlik hukuku, işçi alacakları ve yurt dışı inşaat işçisi davalarında uzman. Ayrıca iş kazası ve meslek hastalığı tazminatları, işe iade davaları ve zorunlu arabuluculuk süreçlerinde deneyimlidir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İşçi hakları hakkında merak edilenler.
İşçinin başlıca hakları; ücretin zamanında ve tam ödenmesi, fazla çalışmanın %50 zamlı ücretlendirilmesi, kıdeme göre 14–26 gün yıllık ücretli izin, hafta tatili ve genel tatil ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinden yararlanma, iş güvencesi kapsamında işe iade talebi ve sendikal haklardır.
Evet. Türk inşaat firmaları tarafından yurt dışı şantiyelere götürülen işçiler, ücret ve tazminat alacakları için kural olarak Türkiye'deki iş mahkemelerinde dava açabilir. Yargıtay içtihadına göre çalışma yurt dışında geçmiş olsa dahi çoğu durumda Türk hukuku uygulanır; sözleşmede yabancı hukuk seçilmiş olsa bile işçiyi koruyan asgari hükümler bertaraf edilemez.
Pasaport giriş-çıkış kayıtları, çalışma vizeleri ve ikamet izinleri, şantiye puantaj cetvelleri, vardiya çizelgeleri, banka hesap hareketleri, uçak biletleri, görevlendirme yazıları, şantiye fotoğrafları ve iş arkadaşlarının tanıklığı temel ispat araçlarıdır. Eksik belgeler dava sırasında ilgili kurumlardan celp edilebilir.
Evet. Ücretin ABD doları veya avro üzerinden kararlaştırıldığı hâllerde kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları da döviz üzerinden talep edilebilir. Talebin dava dilekçesinde açıkça yabancı para olarak belirtilmesi gerekir.
Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; artan süreler oranlanır. Giydirilmiş ücrete düzenli ödenen ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi süreklilik arz eden menfaatler dâhildir. Her yıl güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşan kısım ödenmez.
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Sözleşmeyle haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmalar %25 zamlı ödenir. Yıllık fazla çalışma 270 saati aşamaz.
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Her iki süre de hak düşürücüdür.
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve diğer ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır ve iş sözleşmesinin feshinden itibaren işler. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat taleplerinde süre on yıldır.
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal ettiği ölçüde kusuru oranında sorumludur. İnşaat sektöründe yaygın olan alt işverenlik ilişkilerinde asıl işveren, alt işverenin işçisine karşı müteselsilen sorumludur. Maddi ve manevi tazminat, ölümlü kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Evet. 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında geçen sigortalılık süreleri borçlanılarak Türkiye'deki emeklilikte değerlendirilebilir. Borçlanma bedeli, başvuru sahibinin seçtiği prime esas kazanç üzerinden hesaplanır ve tebliğden itibaren üç ay içinde ödenmelidir. Aylık bağlanması için kesin dönüş şartı aranır.